Hoe prijs en voorkeur grenswinkelen sturen in België en Nederland

Nieuwe cijfers werpen licht op het winkelgedrag van Belgische en Nederlandse huishoudens die hun boodschappen over de grens doen. Grenswinkelen lijkt in België zijn piek voorbij, terwijl het in Nederland gestaag blijft groeien. In beide landen blijft prijs de belangrijkste motivatie, al zijn er opvallende verschillen in wat Belgen en Nederlanders precies aankopen.

Prijs blijft de grootste drijfveer
Zowel Belgische als Nederlandse consumenten noemen lagere prijzen als belangrijkste reden voor hun grensverplaatsing. In Nederland geeft 64% van de respondenten aan dat het prijsvoordeel hen motiveert, in België loopt dit op tot 67%. Dit toont aan dat prijsbewuste keuzes centraal staan in het grenswinkelgedrag. Afstand speelt uiteraard ook een rol: hoe verder men van de grens woont, hoe kleiner het aandeel boodschappen dat men in het buitenland doet.

Nederlanders en Zuid-Belgen combineren winkelen met tanken
In Nederland is de combinatie van boodschappen doen en tanken zeer gebruikelijk: 49% van de Nederlandse grensshoppers doet dit, tegenover slechts 9% van de Belgen. Regionale data toont dat dit vooral in het Noorden, Oosten en Zuiden van Nederland voorkomt, waar tanken en prijsvoordeel vaak hand in hand gaan. In die regio’s liggen ook de tabaksaankopen hoger dan elders.

In de Belgische provincies Luxemburg, Namen en Luik wordt grenswinkelen vaker gecombineerd met tanken dan in andere delen van het land. De koppeling met tabaksaankopen is iets minder uitgesproken, maar tanken speelt er wel degelijk een rol in de grensverplaatsing.

Verschillen in productvoorkeuren
Wat men over de grens koopt, verschilt duidelijk tussen Belgen en Nederlanders. Belgen kopen vooral (alcoholische) dranken in het buitenland, terwijl Nederlandse consumenten naast dranken ook veel verzorgingsproducten meenemen. In België zien we bovendien seizoenseffecten: zo piekt de champagne-aankoop in Frankrijk opvallend in september.

A-merken versus huismerken
Een ander opvallend verschil is de voorkeur voor merken. Belgen kiezen bij grenswinkelen vooral voor A-merken, terwijl Nederlanders vaker voor huismerken gaan. Dat heeft veel te maken met de Duitse harddiscounters die door Nederlandse shoppers vaak worden bezocht.

De langetermijntrend
Op de heel lange termijn blijft grenswinkelen door Belgische huishoudens redelijk stabiel. Twee grote gebeurtenissen zorgden echter voor tijdelijke uitschieters:

• tijdens de lockdowns zakte het aandeel tot een historisch dieptepunt van 0,2% in april 2020.
• door de voedselinflatie piekte het tot een recordhoogte van 3,2% in juli 2023.

Vandaag besteden Belgische huishoudens 2,4% van hun jaarlijks boodschappenbudget in buurlanden — terug op het niveau van vóór Covid.

Grenswinkelen blijft een populair fenomeen in België en Nederland, gedreven door prijsvoordelen en de slimme combinatie met activiteiten zoals tanken. De verschillen in productvoorkeuren en merkkeuzes tonen echter dat Belgische en Nederlandse consumenten elk hun eigen strategie hanteren om maximaal voordeel te halen uit hun winkeltrip over de grens.

Bron: YouGov.com