Er zit (meer)waarde in je foodwaste

Er komen strengere Europese verplichtingen rond food waste onze kant op: tegen 2030 moeten retailers aantonen dat ze 30% minder voedingsafval produceren dan in het referentiejaar 2020. “Maar je wacht best niet tot dan om in actie te schieten”, valt Ann met de deur in huis.

“Vandaag geldt er namelijk al een verplichting om voedingsafval selectief in te zamelen. Bovendien moet OVAM jaarlijks afvalcijfers rapporteren aan de EU en staat er in 2027 een tussentijdse evaluatie op de planning. Food waste staat dus hoog op de agenda.” De tijd dringt. Ook in jouw buurtsuper denk je dus best na over de mogelijkheden om je voedingsreststromen aan te pakken. 

En die mogelijkheden beginnen volgens Ann niet ná de houdbaarheidsdatum, maar ruim ervoor. “Pas je verkoopstrategie aan door proactief te reageren op producten die bijna vervallen”, tipt Ann. “Via aangepaste etikettering, kortingstickers of initiatieven zoals Too Good To Go genereer je verkoop nog voordat het product afval wordt.”

Dat vraagt opvolging en overzicht. “Breng in kaart wat in jouw winkel de meest overschotgevoelige productcategorieën zijn. Gaat het vooral om verpakte of onverpakte levensmiddelen? Probeer ook oorzaken te achterhalen: waarom doen verliezen zich net bij die producten voor? En kan je die voorkomen, bijvoorbeeld door minder voorraad aan te kopen?” 

Inzicht is essentieel, want pas wanneer je weet waar de verliezen ontstaan, kan je gericht bijsturen. Onder andere door alternatieve bestemmingen voor je overschotten te zoeken. Denk aan schenkingen aan lokale sociale organisaties zoals Foodsavers of aan interne verwerking.

Zo maken sommige retailers broodpudding van bakkerijresten, verwerken ze aardappeloverschotten tot smeuïge puree of maken ze soep van verlepte groenten. “Maar dat is natuurlijk enkel mogelijk als de buurtsuper beschikt over een eigen traiteurafdeling of samenwerkt met een lokaal maatwerkbedrijf”, nuanceert Ann. 

Ook producten die niet langer geschikt zijn voor menselijke consumptie, blijven waardevol. Zo zetten vergisters voedselafval om in hernieuwbare energie. Broodproducten krijgen via spelers als Trotec dan weer een tweede leven als diervoeder of vinden hun weg richting brouwerijen. “Om het logistiek behapbaar te houden, verwachten zulke partners wel een minimumvolume en gegarandeerde afname. Daar zit dan ook de moeilijkheid voor buurtsupers: de reststromen zijn bij hen vaak te beperkt en variabel.” 

Voor veel retailers is circulariteit dus makkelijker gezegd dan gedaan. “Daarom blijft preventie de beste strategie”, benadrukt Ann. “In sommige buursupers zie je al creatieve voorbeelden, zoals een koelkast naast de kassa, waar klanten bij een minimumaankoopbedrag producten die anders verloren gaan (bv. een stuk fruit, groente of zuivelproduct) gratis mogen meenemen. Of de verkoop van ‘brood van gisteren’ tot 11 uur ’s ochtends aan een verlaagde prijs."

"Speel in op initiatieven zoals de Internationale Dag tegen Voedselverspilling om consumenten bewuster te maken van hun koopgedrag. En train je medewerkers om houdbaarheidsdata actief op te volgen wanneer ze de rekken aanvullen. Moeten de schappen eigenlijk wel bomvol zijn tot de allerlaatste minuut voor sluitingstijd?"

"Misschien is onze mindset een deel van de uitdaging: door respectvol met ons voedsel om te gaan, zien we er makkelijker de waarde van in. Wie anders naar reststromen durft te kijken, creëert dus niet alleen economische, maar ook ecologische én maatschappelijke meerwaarde.”