Zelfstandige supermarkten overwegen om aan de kassa’s geavanceerde camerasystemen met leeftijdsherkenning te installeren

“Het voornaamste probleem is dat verkopers onvoldoende moeite doen om jongeren om een bewijs van leeftijd te vragen”, aldus minister van Volksgezondheid Frank Vandenbroucke (Vooruit) in zijn antwoord aan Coenegrachts. De horeca spant de kroon: in meer dan 80 procent van de controles vorig jaar met mysteryshoppers werd zonder problemen alcohol verkocht aan minderjarigen. Maar in supermarkten is de situatie niet veel beter, met een inbreukpercentage van 75 procent vorig jaar. Ook nachtwinkels en tankstations scoren slecht.

De controles met mysteryshoppers gebeuren steeds volgens hetzelfde scenario. “Een 15-jarige gaat, vergezeld door een van onze controleurs, bijvoorbeeld een supermarkt of café binnen en tracht bier, wijn of sterke drank aan te kopen of te bestellen”, legt Paul Van Den Meerssche uit, hoofd van de inspectiedienst van de FOD Volksgezondheid. “En dan kijken we wat er gebeurt. Maar vaak wordt er amper of niet naar de koper omgekeken, behalve misschien in de supermarkt om te vragen of hij of zij een klantenkaart heeft.”

De inspecteurs verbaliseren vandaag enkel bij recidive, wanneer de gecontroleerde zaak bij een eerdere controle ook al in de fout ging. “Maar als de controles niet snel betere resultaten opleveren, zullen we genoodzaakt zijn om systematisch bij elke inbreuk een proces-verbaal op te stellen en boetes op te leggen”, aldus Van Den Meerssche. Boetes kunnen oplopen tot 1.000 euro per inbreuk.

Alvast de sector van de supermarkten erkent dat de cijfers niet goed zijn. “We zijn ons bewust van het probleem”, zegt Luc Ardies, directeur van Buurtsuper.be. Hij wijst op “de almaar grotere druk van jongeren op kassamedewerkers om hen toch met alcohol te laten vertrekken, wat steeds vaker gepaard gaat met verbale agressie. Door het feit dat minderjarigen geen alcohol meer mogen kopen, kreeg het de status van verboden vrucht.”

Ardies beklemtoont tegelijk dat de sector niet stilzit. “Naast leeftijdscontroles voor de aankoop van alcohol hebben we ook gelijkaardige controles voor tabak en loterijproducten. Er wordt daarom nu ingezet op de plaatsing van intelligente camerasystemen aan de kassa’s die te jonge kopers kunnen herkennen. Op die manier willen we psychologisch de rechtstreekse confrontatie tussen winkelmedewerkers en jongeren die de wet willen omzeilen, verminderen.”

Ardies: “Dat maakt het voor kassamedewerkers ook wat ‘veiliger’ om iemands identiteitskaart te vragen, omdat het dan de camera is die alarm slaat en een leeftijdscontrole eist. We zijn over deze camerasystemen trouwens ook in overleg met de Nationale Loterij.” Die controleert eveneens via mysteryshoppers of er bijvoorbeeld in supermarkten, maar ook in dagbladwinkels, geen loterijproducten aan minderjarigen worden verkocht.

In Frankrijk, Groot-Brittannië en Nederland wordt al met zulke camera’s gewerkt aan de kassa’s van tankstations en supermarkten. De systemen, die op basis van artificiële intelligentie (AI) de leeftijd van iemand inschatten, leidden daar tot ophef. Onder meer omdat de privacywaakhonden in Frankrijk en Nederland geen grote fan zijn van zulke beeldsoftware. Of omdat uitbaters via het camerasysteem hun eigen verantwoordelijkheid zouden proberen te ontlopen.

Ardies hierover in het VRT-interview: “De wet verplicht ons nu om de identiteitskaart op te vragen bij twijfel. Als dat kan, waarom zou dan een ‘slimme’ camera niet kunnen volgens de privacywetgeving?”

Ook enkele tientallen dagbladwinkels in ons land hebben sinds midden vorig jaar zo’n camerasysteem geïnstalleerd. “Het werkt uitstekend. De inbreuken bij dagbladwinkels op de verkoop van alcohol of tabak aan minderjarigen liggen daardoor ook fors lager”, zegt Yannick Gyssens van sectorfederatie Perstablo. Iets wat ook blijkt uit de cijfers van de FOD Volksgezondheid.

Bron: Het Nieuwsblad, VRT De Ochtend en JoeFM Nieuws