Spar Kalken: vers, duurzaam en ambitieus

De site in Kalken waar de Spar van Eva en Philippe gevestigd is, werd ontworpen door  eA+ Architecten en door het Vlaamse Departement Omgeving aangehaald als een succesvolle best practice voor dorpskernversterking. In plaats van een klassieke, vrijstaande supermarkt met een grote asfaltvlakte kozen Philippe en Eva voor functiemenging: winkelen en kwalitatief wonen op exact dezelfde footprint.

“De zoektocht naar een architect heeft wel even geduurd”, vertelt Philippe. “Maar uiteindelijk vonden we iemand die ons project meteen zag zitten. Bij onze eerste ontmoeting maakte hij een schets op een klein stukje papier – ik heb die hier nog liggen – en dat was onmiddellijk wat we voor ogen hadden.”

Wie Spar Kalken binnenstapt, merkt meteen dat versbeleving centraal staat. De ambitie was vanaf dag één om van de helft van de winkel een echte versmarkt te maken. “We wilden de bakkerij en de beenhouwerij letterlijk in de winkel trekken”, vervolgt Philippe.

“Dat zie je aan de manier waarop de producten worden gepresenteerd én aan de keuze van de presentatiemeubels. Ook de keuken en een deel van de bakkerij zijn zichtbaar vanuit de winkel. Zo kunnen klanten zien waar alles gemaakt wordt en brengen we het vakmanschap achter onze producten extra in beeld.” Die aanpak werpt zijn vruchten af. Vandaag bestaat 61 procent van de omzet uit verse producten, net boven de vooropgestelde doelstelling van 60 procent.

“We zetten sterk in op eigen bereidingen”, vertelt Eva. “Alles uit de keuken wordt hier gemaakt. In de beenhouwerij zijn we gekend voor ons gehakt en onze preparé. Onze droge worsten zijn eveneens populair: daar verkopen we ongeveer 2.500 stuks per week van.”

Ook in de bakkerij wordt veel zelf geproduceerd.  “We hebben een bakker in dienst die cakes, taartjes, koekjes, granola en desserts maakt. Voor het brood werken we samen met een kleinere bakker die halfgebakken brood levert. Dat bakken we hier vier keer per dag af. Om vier uur in de namiddag bakken we een laatste keer af, zodat klanten ook later op de dag nog vers brood kunnen meenemen.”

De verse producten kregen bovendien een eigen identiteit. Producten uit de beenhouwerij dragen het label 'Fons', terwijl bakkerij-producten onder het label 'Margriet' verkocht worden. “Fons was mijn grootvader”, vertelt Eva. “Een echte Oost-Vlaamse zelfstandige die winkels had in Baasrode, Berlare en Zele. Een selfmade ondernemer waar we allebei naar opkeken. Philippe heeft trouwens veel van hem weg: goed met mensen, een vlotte babbel en altijd bezig met nieuwe ideeën.”

Margriet verwijst dan weer naar de grootmoeder van Philippe. “Eigenlijk was zij de grootouder die het meeste voor mij betekende”, vertelt hij. “Ik ben daar als kind vaak geweest en ze kon fantastisch koken. We spreken nog altijd over de spaghetti van Mémé. Alles wat met liefde gemaakt wordt, krijgt daarom haar naam. Niet toevallig luidt de slogan ook: 'Margriet, met liefde gemaakt'.”

Margriet gaf haar naam ook aan de bistro die begin 2020 de deuren opende en instant een succes werd. “Het was een dagschotelrestaurant, maar nét iets beter”, vertelt Philippe. “Op het menu stonden telkens soep of een voorgerecht, gevolgd door de keuze uit drie hoofdgerechten: vlees, vis of vegetarisch. Alles werd geserveerd in kleurrijke Le Creuset-potten."

"Daarnaast was er een uitgebreide saladebar waar gasten onbeperkt van konden nemen, op voorwaarde dat ze hun bord ook leegaten”, lacht hij. Het concept sloeg meteen aan, maar na amper anderhalve maand moest de bistro de deuren sluiten door corona. Nadien is de zaak niet meer heropend.

“Alle medewerkers van de bistro zijn toen naar de winkel verhuisd”, vertelt Philippe. “Tijdens corona hadden we gigantisch veel personeel nodig. Op een bepaald moment liepen hier wel zeventig mensen rond. Het ging in de buurt snel rond dat je bij ons veilig kon winkelen. We waren goed voorbereid: we hadden al het gevoel dat er iets op komst was en hadden onze voorraad tijdig verdubbeld. Dat bleek achteraf een heel goede zet.”

Na corona werd het steeds moeilijker om medewerkers te vinden. De plannen om de bistro opnieuw op te starten verdwenen daardoor naar de achtergrond. Intussen heeft hun schoonzoon, kinesist van beroep, de ruimte ingenomen voor zijn praktijk.

“Toch blijft het kriebelen om iets in de horeca te doen, zeker bij Philippe”, zegt Eva. “Maar het verstand komt met de jaren”, vult Philippe haar lachend aan. Momenteel ligt de focus vooral op de medewerkers. Bij Spar Kalken werken zo’n veertig mensen, van wie veertien voltijds.

“We openen om half negen, maar niemand start hier voor zeven uur”, vertelt Eva. “Dat is bewust zo georganiseerd. Het werk moet gebeuren wanneer de klanten er zijn. Natuurlijk moet de winkel klaar zijn bij de opening, maar niet elk schap hoeft op dat uur al volledig gevuld te zijn. Dat is aangenamer voor onszelf én voor onze medewerkers.”

Ook de constante kwaliteit en procedures krijgen veel aandacht. “We werken momenteel sterk rond de vraag hoe we ervoor kunnen zorgen dat iedereen op dezelfde manier werkt”, zegt Philippe. “Consistentie is ontzettend belangrijk. Ik at onlangs twee keer hetzelfde ijsje in dezelfde zaak in Gent, met een week ertussen. De eerste keer was het fantastisch, de tweede keer veel minder. Dat toont hoe belangrijk het is dat procedures en recepturen consequent gevolgd worden.”

Wat hen na al die jaren nog altijd de meeste voldoening geeft? Voor Eva is het vooral de afwisseling. “Ik verzorg de boekhouding en administratie en begeleid de medewerkers bij de bestellingen voor vers, kaas en vis. Allesbehalve elke dag hetzelfde doen achter een bureau”, lacht ze. Philippe superviseert meer en bekijkt alles vanuit een cijfermatige invalshoek. Voor hem blijft het ondernemen zelf de grootste drijfveer. 

“Ik hou van nieuwe ideeën, nieuwe recepten en nieuwe projecten. Als ondernemer moet je een bepaalde onrust hebben. Die zorgt ervoor dat je blijft verbeteren. Soms maak je goede keuzes, soms sla je de bal volledig mis.”

De verbouwing van 2019 blijft daarbij een belangrijke les. “We hadden de impact van de werken onderschat”, geeft hij toe. Tijdens de renovatie bleef de winkel open. Klanten moesten via een zij-ingang en over houten planken de winkel betreden. Voor hun verse producten moesten ze zelfs door een tijdelijke koelruimte wandelen. Dat bleek niet zo vanzelfsprekend tijdens die warme zomer. Je kwam van buiten, waar het bloedheet was, in een sterk gekoelde ruimte terecht. Daarom legde Eva een twintigtal zwarte dekentjes klaar die klanten ook effectief gebruikten om de koelruimte binnen te gaan.

“We dachten dat klanten begrip zouden hebben, omdat ze konden zien welke mooie winkel eraan kwam. Toch zagen we een deel van de klanten  afhaken. Dat zorgde voor onrust. We zijn nooit in financiële problemen gekomen, maar ik heb de reserves wel zien slinken.”

“Dan ga je weer heel bewust ondernemen”,  vult Eva aan. “Je verlaagt bestellingen, houdt de kosten scherper in de gaten en gaat terug naar de essentie.” Uiteindelijk kwam alles goed. Meer zelfs: de coronaperiode zorgde voor een echte doorstart van de vernieuwde winkel. “We hebben misschien ook wel wat geluk gehad”, besluit Philippe. “Ondernemen is toch zo ontzettend boeiend! Als het moeilijk gaat, moet je je aanpassen en zorgen dat je het hoofd boven water houdt. En af en toe eens wakker geschud worden, dat is misschien ook niet slecht.”