Is de nieuwe generatie werknemers zwakker?

Voor die stelling bestaat geen wetenschappelijk bewijs, zegt professor arbeidsgeneeskunde Lode Godderis. Integendeel, uit onderzoek blijkt dat wat mensen belangrijk vinden in hun job niet zoveel gewijzigd is doorheen de tijd. Mensen die ergens starten in een eerste job zijn altijd minder betrokken dan mensen die ergens al twintig jaar werken. Dat is normaal.

Betrokkenheid in je job en 'hard willen werken' hangt vooral samen met de levensfase waarin je je bevindt. Je kan dat niet toeschrijven aan één generatie. Ook de andere experten in het panel beamen dat het geen generatieprobleem is. Ze wijzen eerder naar het tempo waaraan de wereld verandert.

Het is geen kwestie van een zwakkere generatie, zegt Marieke Impens, die zich als psycholoog specialiseerde in chronische stress. De maatschappij is enorm veranderd en de technologische vooruitgang gaat sneller dan vroeger. Dat is een belangrijke oorzaak voor de toename aan langdurig zieken onder 45 jaar.

Godderis vult aan. Ook de situatie op de arbeidsmarkt is veranderd. In veel sectoren zijn personeelstekorten. Daar stijgt de werkdruk en is de belasting op jongere werknemers groter dan een paar decennia geleden.

Hoe meer we over mentaal welzijn praten, hoe zieker we lijken te worden. Misschien zijn jonge mensen er té veel mee bezig?

De drempel om thuis te blijven omwille van mentale problemen is de laatste jaren zeker gedaald, zegt professor duurzame loopbanen Ans De Vos. Dat is een goede zaak want het betekent dat het taboe stilaan weg is, maar het heeft ook een schaduwkant. Als een drempel té laag wordt, dan stappen meer mensen erover dan noodzakelijk. Terwijl thuisblijven de oorzaken van ziekte in de werkcontext niet meteen oplost.

Twintigers en dertigers kijken met een vergrootglas naar zichzelf. Ze leggen de lat hoger qua geluk en succes. Dat wordt aangeblazen door sociale media, waar ze een spiegel voorgehouden krijgen die zelden strookt met hun realiteit. Bovendien zien ze er ook almaar meer berichten passeren over mentale aandoeningen of gedragsstoornissen. Jonge mensen zullen normaal gedrag daardoor sneller problematiseren.

Vorige generaties hadden té weinig aandacht voor mentaal welzijn en dat is ook niet gezond. Maar soms vraag ik me af of de slinger is doorgeslagen. We hebben als mens eigenlijk wel wat 'rek' op onze mentale gezondheid. We hoeven niet meteen naar medicatie of ziekteverlof te grijpen. Godderis valt Impens bij. In onze maatschappij is een idee ontstaan dat we alles meteen moeten kunnen oplossen. We zijn niet meer gewend om te wachten. Een pakje? Dat moet er morgen zijn. Een nieuwe serie? Die willen we meteen 'bingen'. Hetzelfde geldt voor als we ons mentaal slecht voelen: dat gevoel willen we meteen weer kwijt.

Als er tussen 2009 en 2024 iets veranderd is, dan wel de manier waarop we omgaan met sociale media en internet. Zeker bij mensen onder 45 jaar is het gebruik ervan explosief toegenomen. Zou het kunnen dat die technologische revolutie ervoor zorgt dat jonge werknemers veel vaker langdurig ziek uitvallen?

Daar twijfelt bijna niemand nog aan, zegt neuropsycholoog Michaël Portzky. Ons brein is niet gemaakt voor de wereld waarin we vandaag leven. Het krijgt steeds meer prikkels te verwerken aan een steeds hoger tempo. De neuropsycholoog weet dat ons zogenaamde 'oerbrein' vaker wordt gebombardeerd met prikkels dan vroeger.

Als mens zijn wij geprogrammeerd om snel gevaren op te pikken. Ons brein is een computer die voortdurend aan risicoanalyse doet. Maar die computer moet vandaag véél sneller draaien dan pakweg vijftig jaar geleden. Als er op het schermpje van je smartphone nieuws verschijnt over een aanslag in Duitsland, dan treedt het oerbrein in werking. Dat ziet er een gevaar in en zal een stressreactie opwekken. Dat soort prikkels krijgen we vandaag meer te verwerken dan vroeger. Vooral via onze smartphone.

Sinds corona is thuiswerk overal ingeburgerd. Het aantal werknemers dat meer tijd thuis spendeert dan op kantoor is toegenomen. Thuiswerk kan een positief effect hebben op het mentaal welzijn van werknemers, maar er zijn zeker ook risico's, zegt Ans De Vos.

Mensen kunnen vervreemd raken van hun collega's. Dat heeft een negatief effect op het groepsgevoel en verlaagt de drempel om langdurig afwezig te zijn. Als de band tussen collega's verwatert dan is de schroom om lang ziek te blijven minder groot. Vroeger had je wel eens het omgekeerde: mensen kwamen alsnog ziek werken omdat ze hun collega's niet wilden opzadelen met extra werk. Als je minder persoonlijke connecties hebt opgebouwd met je collega's, dan is die reflex minder aanwezig.

Vroeger waren de kaders omtrent aanwezigheid in bedrijven vaak te strikt, maar vandaag zijn ze soms te los. Dat gaat ten koste van verbinding met elkaar en met waar het echt om gaat in een job: het product of de dienst waartoe je bijdraagt. De Vos merkt hoe bedrijven worstelen met thuiswerk.

Volgens haar zijn heldere afspraken cruciaal. Wat je moet vermijden is dat mensen binnen hetzelfde team zich als zelfstandigen gaan gedragen. Als je allemaal individuen hebt die hun eigen werk organiseren, dan verdwijnt de cohesie binnen de ploeg. Dat kan als vrijheid voelen voor mensen, maar het kan ook snel omslaan in eenzaamheid en onthechting. Wat op zijn beurt dan weer het risico verhoogt op psychologische problemen en de kans groter maakt dat je veel tijd nodig hebt om te herstellen als je op een dag uitvalt.

Bron: Het Laatste Nieuws