Hoe langdurig zieken weer aan boord halen?

België telt een recordaantal langdurig zieken. Volgens de jongste cijfers van het Rijks­instituut voor Ziekte- en Invaliditeitsverzekering (RIZIV) ging het eind 2023 om 526.507 mensen. Zij zitten al langer dan een jaar thuis. Uit een analyse van de hr-dienstenleverancier Liantis bij meer dan 190.000 werknemers blijkt dat 31 % van wie vorig jaar ziek uitviel en meer dan acht weken afwezig was in datzelfde jaar progressief weer aan de slag ging.

‘Dat is positief’, zegt Jelle Neyens, directeur preventie en welzijn bij Liantis. ‘Maar we zien toch ook veel werknemers (53%) die geen enkel contact hadden met hun werkgever of een arbeidsarts over aangepast werk of progressieve tewerkstelling.' 'Nochtans is het als werkgever belangrijk duidelijke afspraken te maken over wie wanneer contact opneemt met een langdurig zieke werknemer’, zegt Sylvia Vanden Avenne, senior manager preventie en welzijn bij Liantis. ‘Niets is zo erg als goede intenties aan beide kanten, maar toch geen contact. Want dan is er ook geen moment om een eventuele terugkeer te bespreken.’

Uit een bevraging van de hr-dienstengroep SD Worx bij 661 kmo’s blijkt dat driekwart (77%) positief staat tegenover een geleidelijke werkhervatting. ‘Het is een van de oplossingen om mensen die er een tijdje uit zijn geweest weer aan de slag te krijgen. Ook veel werkgevers zijn dat idee genegen, want die collega is opnieuw inzetbaar en je haalt de kennis weer in huis’, zegt Anneleen Verstraeten, juridisch expert kmo bij SD Worx.

Al ziet een op de zes kmo’s ook géén mogelijkheid tot progressieve tewerkstelling. ‘Niet dat die werkgevers dat weigeren, maar soms is het praktisch niet haalbaar om dat georganiseerd te krijgen. ‘Alternatieve functies liggen er niet altijd voor het rapen.’ Er is geen kant-en-klare oplossing om langdurig zieken met succes weer aan de slag te krijgen. Toch geeft Liantis graag enkele concrete tips om uitval te voorkomen en re-integratie te ondersteunen.

Check regelmatig hoe het gaat met uw werknemers. ‘Het voordeel bij een kmo is dat je als ondernemer dicht bij je mensen staat en problemen sneller aan het licht kunnen komen’, zegt Verstraeten. ‘Laat je personeel ook weten hoe in het bedrijf gewerkt wordt als iemand langdurig ziek is. Zo weet iedereen hoe de zaken worden aangepakt, nog voor sprake is van lang­durige afwezigheid’, zegt Neyens.

‘Een werkgever denkt misschien dat hij er goed aan doet de zieke werknemer met rust te laten, maar die kan zo het gevoel krijgen dat niet met hem wordt ingezeten. Door praktische afspraken over wie wanneer met de zieke werknemer communiceert, kan je dergelijke misvattingen de wereld uit helpen’, zegt Vanden Avenne.

Zo blijft een werknemer zich verbonden voelen met het werk. Al staat niet elke werknemer daarvoor te springen. ‘Soms kan het beter zijn elkaar even los te laten. Ook daar kan je afspraken over maken’, zegt Verstraeten.

‘Het gebeurt misschien met de beste bedoelingen: een langdurig zieke werknemer uit de whatsappgroep met collega’s verwijderen omdat je hem niet wil belasten met werkgerelateerde beslommeringen. Toch doe je dat beter niet op basis van veronderstellingen. Ga erover in dialoog en vraag bijvoorbeeld hoe iemand met de whats­appgroep wil omgaan terwijl hij afwezig is.'

'Dat geldt ook voor het schrappen van taken. Doe dat niet zomaar, maar toets dat eerst af bij de betrokken werknemer’, zegt Van Daele. ‘Probeer ook niet veroor­delend over te komen, met uitspraken als: is dat nu nog niet beter?’, zegt Verstraeten.

‘Werkgevers kennen hr-dienstverleners vaak alleen van de jaarlijkse medische onderzoeken, terwijl onze preventiediensten bij langdurige ziekte niet altijd gevonden worden. We kunnen wel degelijk duidelijke handvatten aanreiken’, zegt Vanden Avenne.

‘Als werkgever denk je misschien dat je vooral een luisterend oor moet bieden. Dat is zeker belangrijk, maar je moet ook durven te benoemen wat er speelt. Denk aan praktische bezorgdheden als iemand weer deeltijds komt werken. Maar ook: durf te schakelen als de terugkeer niet werkt.'

'Misschien is een heroriëntatie naar een andere baan wel een mogelijkheid. Een werk­nemer hoeft niet terug te keren naar zijn huidige job. Mensen zijn daar soms blind voor. Maar hoe langer je uit roulatie bent, hoe moeilijker het wordt om weer aan de slag te gaan’, zegt Vanden Avenne.

Bron: De Tijd