Hervorming moet IBO (werkplekleren) opnieuw aantrekkelijk maken voor de arbeidsmarkt

Demir heeft een hervorming klaar van het systeem van Individuele Beroepsopleidingen (IBO’s). Dat laat werkzoekenden een opleiding volgen op de werkvloer, die vervolgens kan leiden tot een job. Het systeem bestaat al sinds de jaren 90 en gold ooit als een succesverhaal, maar sinds toenmalig minister van Werk Philippe Muyters (N-VA) het in 2018 hervormde, kreeg de populariteit een zware deuk. Terwijl in 2017 nog 15.000 mensen ingeschreven waren voor werkplekleren, was dat aantal in 2024 teruggevallen tot ongeveer 6.500. Nochtans biedt het systeem verschillende troeven om mensen die ver van de arbeidsmarkt staan opnieuw naar werk te begeleiden.

Werkzoekenden kunnen tot zes maanden lang een beroep op de werkvloer leren. Ze behouden daarbij hun uitkering, en bovenop die uitkering betaalt het bedrijf een vergoeding. Het voordeel voor werkgevers is dat ze geen loon en belastingen moeten betalen en werknemers op maat kunnen opleiden voor een openstaande vacature. Werkzoekenden hebben dan weer uitzicht op een hoger inkomen en krijgen de garantie dat ze worden aangeworven als het werkplekleren succesvol verloopt.

De duur van de opleiding geldt als minimumperiode van het contract na de aanwerving. De jongste jaren taande de interesse in het systeem door een combinatie van de krappe arbeidsmarkt — waardoor meer mensen meteen werden aangenomen — en de eerdere hervorming die extra administratieve complexiteit meebracht. Muyters besliste bovendien dat de werkgeversvergoeding in alle sectoren even hoog moest zijn, wat het systeem voor sommige werkgevers minder aantrekkelijk maakte.

Daardoor klonk al jaren de roep om een nieuwe hervorming, zegt Demir, die zich sterk maakt dat het nieuwe systeem ‘eenvoudiger, beter en goedkoper’ is. ‘De bedoeling van IBO is nobel. Er zijn weinig stelsels die mensen vlotter aan een job helpen. Drie op de vier IBO-cursisten zijn een half jaar na hun aanwerving nog altijd aan de slag. Dat mogen we niet laten verdrinken in administratie en hoge kosten.’

Concreet wordt de premie die werkgevers betalen opnieuw flexibeler: ze wordt voortaan berekend op basis van het toekomstige loon. Werkgevers krijgen daarbij meer speelruimte, zodat ze afhankelijk van de competenties die iemand al heeft en van de sector waarin ze actief zijn een aantrekkelijkere vergoeding kunnen aanbieden. Afhankelijk van de sector kunnen werkzoekenden zo honderden euro’s winnen, al zijn er ook sectoren waarin ze erop achteruitgaan. Daarnaast zullen werkgevers voortaan rechtstreeks de werkzoekende betalen, zonder daarvoor langs de VDAB te moeten passeren. Er komt ook meer flexibiliteit om het contract stop te zetten: zowel de werkgever als de werkzoekende kan een IBO in de eerste twee weken beëindigen als er geen goede match blijkt.

‘De hervorming maakt het systeem eenvoudiger en toegankelijker voor alle partijen’, zegt Demir. ‘Werkzoekenden zullen vaker een hogere premie krijgen, vinden makkelijker een opleiding die echt bij hen past en worden beter begeleid. Zo krijgen nog meer mensen een realistisch groeipad naar een goede job.’

Bron: De Tijd