Grondwettelijk Hof vernietigt wet die tabaksverkoop verbiedt in voedingswinkels vanaf 400m²

Buurtsuper.be heeft in 2024 een procedure opgestart bij het Grondwettelijk Hof met de vraag om de wet te vernietigen die voedingswinkels boven de 400m² een verkoopverbod van tabak oplegt. Buurtsuper.be baseerde zich hierbij op het gelijkheidsbeginsel waarbij de ene (voedings)winkel niet mag gediscrimineerd worden ten aanzien van de andere.

Luc Ardies van Buurtsuper.be toen: “Het is voor onze sector een gevaarlijk precedent als de ene winkel, omwille van redenen die vreemd zijn aan de volksgezondheid, wordt gediscrimineerd ten aanzien van de andere.”  

Het Grondwettelijk Hof heeft Buurtsuper.be nu in het gelijk gesteld en bevestigt dat het discriminerend is dat de wet de verkoop van tabaksproducten verbiedt in voedingswinkels van meer dan 400 m2 , maar niet in voedingswinkels van minder dan 400 m2.

In het licht van de doelstelling van de wetgever om de volksgezondheid te beschermen, is het volgens het Hof niet redelijk verantwoord omdat de oppervlakte van een voedingswinkel geen verband houdt met de gezondheidsrisico’s van tabaksproducten en het niet is aangetoond dat die kleinere voedingswinkels een ander publiek zouden aantrekken dat minder vatbaar is voor die gezondheidsrisico’s. Het is eerder het onderscheid tussen voedingswinkels onderling dat tot concurrentievervalsing kan leiden.

Het Hof besluit bijgevolg dat de kritiek van Buurtsuper.be gegrond is. Het Hof handhaaft wel de gevolgen van die bepaling tot 31 december 2026, zodat de wetgever de ongrondwettigheid kan verhelpen en de bijkomende bescherming van de volksgezondheid die de vernietigde bepaling biedt, niet in het gedrang wordt gebracht. 

Buurtsuper.be onderstreept dat het nooit de bedoeling heeft gehad om de economische impact van de beleidsmaatregel te laten prevaleren op het gezondheidsaspect, maar vreest dat deze ongeoorloofde en arbitraire discriminatie een gevaarlijk precedent schept voor eventuele en andere toekomstige maatregelen die de overheid zou nemen inzake haar voedings- en gezondheidsbeleid. 

Buurtsuper.be vindt het jammer dat zij niet voorafgaandelijk door de bevoegde minister is gehoord in deze zaak, maar blijft bereid om samen een oplossing te zoeken die de volksgezondheid ten goede komt, zonder daarom ondernemingen op een ongeoorloofde manier te discrimineren. De organisatie denkt hierbij aan een onderscheid waarbij ondernemers zelf beslissen of ze voeding dan wel tabak wensen te verkopen, dus niet de twee samen. Het begrip ‘voedingswinkel’ dient dan ook duidelijk en rechtlijnig te worden gedefinieerd. Ofwel verkoopt men voeding ofwel verkoopt men tabak.

Buurtsuper.be stelt dat zo’n onderscheid het aantal legale tabaksverkopers, in vergelijking met de huidige en volgens het Hof ongeldige wetgeving, nog kleiner wordt en dat zal ten goede komen aan de volksgezondheid. Buurtsuper.be vraagt echter aan de regering om dan ook zo snel als mogelijk de vereniging uit te nodigen en niet te wachten tot 31/12/2026 opdat aan de vastgestelde discriminatie kan worden verholpen.