Aldi en Lidl gaan voor zondagsopeningen, maar vakbonden zijn niet mee

Discounters Aldi en Lidl blijven bij hun plannen om ook op zondagvoormiddag te openen. Terwijl de strijd om de winkelende Vlaming een nieuwe fase ingaat, plooit Colruyt nog niet. Aldi verraste maandag de vakbonden toen de supermarktketen de zondagsopening opnieuw op tafel legde. De winkels zouden op zondag bovendien tot 13 uur openblijven, en niet tot 12 uur zoals bij Carrefour.

"Daar is nog niet over onderhandeld. We hebben eerst zelf een lijst met problemen op tafel gelegd die opgelost moeten worden voor we over winkelen op zondag kunnen praten", reageert Lindsey Verhaeghe, federaal secretaris van de socialistische vakbond BBTK-SETCA.

Bij Aldi lijken de zondagsopeningen moeilijker te liggen dan bij andere ketens. Dat heeft met de werkdruk te maken en mogelijk ook met de communicatie. Grote concurrent Lidl brengt het thema voorzichtiger aan. Daar zouden in een beginfase de helft van de 305 winkels op zondag de deuren openen.

"Maar het blijft wel de bedoeling om dat geleidelijk uit te breiden naar alle winkels", zegt Isabelle Colbrandt, communicatieverantwoordelijke bij Lidl. Ook bij Lidl reageerden de vakbonden dat eerst de hoge werkdruk moet worden aangepakt. "Mijn twee criteria bij dergelijke onderhandelingen zijn: hoe verlaag je de werkdruk en hoe verhoog je de koopkracht?", zegt Wilson Wellens van Synova, het vroegere ACLVB.

Wellens verwacht wel voldoende vrijwilligers voor zondag: "Jongeren zijn geïnteresseerd in een premie van 50 procent." Ondertussen wordt de prijs opgedreven. Bij Aldi en Lidl liggen meer kortingsbonnen voor het personeel en geschenkcheques op tafel, al gaat het om eerder bescheiden bedragen. De concurrentie is keihard en dat zet druk op de rentabiliteit van de winkelketens.

De winkelopeningen op zondag, waarmee Delhaize als eerste uitpakte, hebben tot lichte verschuivingen in de marktaandelen geleid. Colruyt verliest terrein, maar Aldi klaagt minstens even hard. Bij Lidl klinkt het dat er nog groei is, maar ook dat het bedrijf de instrumenten wil om verder te groeien.

De zondagsopeningen bij Aldi en Lidl lijken er niet snel te komen. ACV Puls wil eerst over andere discussiepunten onderhandelen alvorens de zondagsopening bij de hard discounters aan te pakken.

De discussies die nu vaak op bedrijfsniveau worden gevoerd, hebben gevolgen voor de hele sector. Die kent verschillende paritaire comités en loonstelsels. Sommige grote retailers werken met een paritair comité alsof het om een kleine buurtwinkel gaat, en dat zint de vakbonden niet.

De klacht van de vakbonden én van bedrijven als Colruyt, Aldi en Lidl is dat er daardoor sprake is van concurrentievervalsing. Wie winkels uitbaat met eigen personeel, zit in duurdere loonstelsels dan even grote winkels die volgens een franchisemodel werken.
Delhaize zat vroeger in de duurdere loonstelsels, maar kan nu door de verzelfstandiging mensen aanwerven tegen goedkopere voorwaarden. De Nederlandse ketens Albert Heijn en Jumbo gaan qua kostenbeheersing nog verder. Ze werken maximaal met jobstudenten en hebben hun distributiecentra aan de andere kant van de grens, waar de loonkosten lager liggen.

De economische bijdrage van die ketens aan de Belgische economie ligt een stuk lager dan die van bijvoorbeeld Colruyt, dat volledig Belgisch is en hier belastingen betaalt. Dat besef zou stilaan ook politiek beginnen door te dringen. Daarom wordt in de sector uitgekeken naar de vraag of minister van Werk en Economie David Clarinval (MR) beweging brengt in de discussie. Hij ontvangt later deze maand werkgevers en werknemers uit de sector.

Colruyt, Aldi en Lidl grijpen de verzelfstandiging van Delhaize aan om de zogenaamde concurrentievervalsing aan te klagen. Ook vakbonden sturen aan op een zogenaamde harmonisering van de Paritaire Comités om in elke supermarkt dezelfde loon- en arbeidsvoorwaarden te bekomen.

Luc Ardies van Buurtsuper.be: "Men vergeet hierbij dat, zodra Delhaize zijn winkels heeft verzelfstandigd, de overnemers of zelfstandige ondernemers in kwestie niet dezelfde wapens hebben om te concurreren met internationale ketens zoals Aldi en Lidl of met Colruyt, dat marktleider is in België.

Niet alleen de operationele winsten van beursgenoteerde ketens en familiale ondernemers verschillen fundamenteel. Ook in de retail speelt schaalgrootte een belangrijke rol. Die schaalgrootte leidt niet alleen tot opmerkelijke verschillen in operationele winsten, maar uit balansanalyses blijkt ook dat de genoemde ketens aanzienlijke financiële opbrengsten boeken, terwijl zelfstandige ondernemers vooral met financiële kosten worden geconfronteerd.

Tot slot zijn er internationale groepen waarvan het moederhuis de financiële verliezen van de Belgische dochter jaarlijks bijpast. Kortom, als Colruyt, Aldi en Lidl in de Champions League spelen, om het in voetbaltermen uit te drukken, dan komen onze zelfstandige supermarkten amper aan de Conference League toe.

Zelfs voor multifranchisenemers met meerdere winkels is het een onbegonnen werk om dezelfde loon- en arbeidsvoorwaarden toe te passen als de genoemde beursgenoteerde ketens. Een recente financiële analyse van Buurtsuper.be, die de impact van een belangrijke verhoging van de personeelskosten in kaart brengt, wijst uit dat dergelijke harmonisering leidt tot een sterke stijging van het aantal verlieslatende bedrijven in de zelfstandige detailhandel. Dat zou op zijn beurt aanleiding geven tot massale ontslagen en een forse daling van de tewerkstelling.

Tot slot wijst Ardies erop dat de samenstelling van de paritaire comités ervoor moet zorgen dat de onderhandelde arbeids- en loonvoorwaarden worden afgestemd op de betrokken werkgevers en werknemers.

'Mijn ervaring leert dat de beste onderhandelingen plaatsvinden in homogeen samengestelde paritaire comités, waar ondernemingen actief zijn in vergelijkbare operationele en financiële omstandigheden. Zodra men sectorakkoorden moet sluiten voor bedrijven die fundamenteel verschillen qua werkorganisatie en financiële mogelijkheden, wordt het voor de sociale partners quasi onmogelijk om evenwichtige arbeids- en loonvoorwaarden te creëren die de sector echt vooruithelpen. En daar zijn noch de werkgevers, noch de werknemers mee gediend.'

Volgende week vindt hierover een rondetafeloverleg plaats op initiatief van minister van Werk en Economie David Clarinval (MR). Tijdens dat overleg zullen vertegenwoordigers van werkgevers en werknemers uit de retailsector samenkomen om onder meer de discussie rond zondagsopeningen, de verschillende paritaire comités en de arbeids- en loonvoorwaarden in de sector te bespreken. De uitkomst van dat overleg kan bepalend zijn voor het verdere verloop van het debat.

Bron: De Tijd