Sollicitanten screenen op vaardigheden, niet op diploma’s

AI laat toe veel om meer sollicitaties te analyseren en vaardigheden te ontdekken die anders misschien onopgemerkt zouden blijven. Los van de meerwaarde van AI, is het al langer een trend om diploma’s niet meer centraal te stellen bij aanwervingen en vooral te mikken op vaardigheden.  

Gevolg hiervan is wel dat bedrijven vooreerst de nodige vaardigheden, die passen bij de vacature, zorgvuldig in kaart moet brengen. Uiteraard is hierbij de kwaliteit van de data, die door de bedrijven worden ingevoerd, van groot belang. Een andere vaststelling is dat voor jongeren een meer praktijkgerichte benadering in het onderwijs kan helpen gemotiveerd te blijven en die nodige vaardigheden te ontwikkelen.

Om bij personeelsleden of sollicitanten de juiste vaardigheden te vinden doen organisaties steeds meer een beroep op artificiële intelligentie. Diploma’s komen vaak niet meer op de eerste plaats, wel wat iemand kan of wil bijleren. Die nieuwe realiteit vergt inspanningen van bedrijven, werknemers en het onderwijs. Onder druk van de krapte op de arbeidsmarkt kijken steeds meer bedrijven eerder naar de competenties van sollicitanten en hun personeelsleden dan naar diploma’s. In het Engels klinkt het hip: skill-based recruiting, met een flinke dosis AI erbij.

Het aantal vacatures waarbij geen diploma gevraagd wordt, steeg van 40,8 procent in 2016 naar 49,1 procent tijdens de eerste acht maanden van 2024. Dat bleek recent uit cijfers van de Vlaamse arbeids­bemiddelaar VDAB die de hr-dienstengroep Acerta Consult analyseerde.

‘We zitten in een overgangsfase. Tot organisaties hun nood aan vaardigheden goed in kaart brengen, zullen diploma’s vooral bij het aanwerven van externe mensen nog een kleine rol spelen. Maar daarna denk ik dat vaardig­heden de belangrijkste factor zullen zijn. Bij interne promoties of projecten zien we dat het daar bijna helemaal om de vaardig­heden van de werknemers draait’, zegt Dorien Roes, countrymanager Belux bij het Amerikaanse Workday, een groot technologiebedrijf dat software aanbiedt voor financiën en hr. ‘Talent is gelijkmatig verdeeld, maar kansen zijn dat niet’.

Lieven Van Nieuwenhuyze, chief digital officer & public affairs bij House of HR, is al lang vertrouwd met rekrutering op basis van vaardigheden. House of HR is een Belgische dienstverlener die zich richt op uitzendwerk, detachering en andere hr-diensten. ‘Het is nu een hype, maar eigenlijk zijn er maar twee manieren om skills te ontwikkelen: door op­leiding of door ervaring’, zegt hij. ‘Beide staan ook al lang in een cv. Als je 20 jaar als metselaar werkt, beschik je over die vaardigheden. Wat AI nu doet, is ons helpen daar in een enorme berg van cv’s veel gerichter naar te zoeken.’

De opkomst van LinkedIn was een gamechanger voor rekruteringskantoren, omdat cv’s er up-to-date en voor iedereen toegankelijk zijn. Eerder kon al geautomatiseerd worden gezocht naar trefwoorden in cv’s. Maar nu laat AI toe de volgende stap te zetten. ‘AI is in staat tussen de regels te lezen en de aanwezigheid van vaardigheden te veronder­stellen, ook al werden ze niet expliciet vermeld. Dat levert soms heel geschikte kandidaten op die vroeger niet opgevist zouden zijn.’

Ook Talentguide is in die sector actief. Dat richt zich eerder op het middensegment - bedrijven vanaf zo’n 500 werknemers - in plaats van op heel grote projecten, zoals TechWolf doet. Filip Tack, de stichter en CEO van Talentguide, zegt dat zijn bedrijf ‘niet alleen naar iemands vaardig­heden kijkt, maar ook naar taken, persoonlijkheids­kenmerken en kennisdomeinen’. ‘Dat helpt om een gedetailleerder profiel te creëren.’

Het opkomende gebruik van AI geeft zowel werkgevers, werknemers als het onderwijs extra huiswerk. Roes ziet bij Workday dat veel organisaties nog worstelen om in kaart te brengen welke vaardigheden en functies ze nodig hebben. Ook Tack zegt dat het uitbouwen van een databank met de vereiste vaardigheden en taken in een organisatie een grote uitdaging is.

Bedrijven zoals Talentguide en TechWolf bieden daarvoor systemen aan. ‘Die handmatig proberen bij te houden, werkt simpelweg niet. Dat is zoals een woordenboek aanpassen als 25 procent van de woorden elk jaar zou veranderen. Dat is de snelheid waarmee de vaardigheden in vacatures elk jaar wijzigen’, zegt topman Andreas De Neve van TechWolf in een blogpost.

Lieven Van Nieuwenhuyze, die gastprofessor is aan de Antwerp Management School, is kritisch over de manier waarop het huidige onderwijs is georganiseerd. ‘Het traditionele systeem is een soort diplomafabriek. We vragen jongeren een brede basiskennis te hebben, maar dat kan ertoe leiden dat getalenteerde leerlingen afhaken, omdat ze in vakken waarin ze geen interesse hebben niet kunnen excelleren.’ Hij pleit voor een systeem waarin technologie zoals AI kan helpen om de ware talenten van leerlingen te identifi­ceren, zelfs als ze niet goed presteren in het traditionele schoolsysteem. ‘AI kan helpen om te laten zien wat die jongeren wel kunnen, ook zonder een diploma.’

Professor onderwijswetenschappen Martin Valcke van de UGent blijft het diploma belangrijk vinden. Maar ook dan zijn vaardigheden doorslaggevend. Waar de schoen volgens de professor knelt, is dat de opleidingen in Vlaanderen te schools zijn, ook in vergelijking met andere landen. E

lders wordt rechtstreeks de koppeling met het hoger onderwijs of het beroepsleven gemaakt, bijvoorbeeld via duaal leren of het transitiejaar. ‘Bij ons is bij de verlenging van de leerplicht gewoon twee jaar klassiek onderwijs toegevoegd.’ Het gevolg is volgens Valcke dat in het algemeen secundair onderwijs tot 40 procent van de leerlingen schoolmoe wordt. Dat blijkt uit hun onderpresteren, schooluitval, spijbelen, lager welzijn en depressies.

Inge Placklé, professor aan de VUB en gespecialiseerd in het beroepsonderwijs, ziet nieuwe manieren om jongeren te motiveren, zoals modulair onderwijs. ‘Je krijgt dan certificaten als je bepaalde elkaar aanvullende competenties onder de knie hebt. Daarmee kan je dan naar het bedrijfsleven gaan.’ Modules kunnen ook op elkaar voortbouwen en de bijbehorende (deel)certificaten kunnen leiden tot kwalificaties.

‘Dat systeem zou ook motiverend zijn voor de leerlingen, omdat ze succes ervaren telkens ze een module afwerken.’ Door die successen zullen jongeren in het beroepsonderwijs minder afhaken en mogelijk ook gemotiveerd worden voor de algemene vakken. ‘Dat is belangrijk, want die vakken leren hen kritisch en actief aan de samenleving deel te nemen.’

Placklé wijst op de band tussen beroepsgerichte en algemene vakken. ‘Als we in algemene vakken werken aan minimumdoelen is er vaak een rechtstreeks verband te leggen met vaardigheden uit de beroepspraktijk. Denk aan leerlingen ouderenverzorging die ontdekken hoe belangrijk het is met de bejaarden een fijn gesprek te kunnen voeren, waardoor ze de competenties Nederlands en burgerschap plots als relevant ervaren voor hun beroep.’

‘Een dergelijke manier van werken vergt een nauwe samenwerking tussen onderwijs en arbeidsmarkt. Wellicht past modulair werken minder in een schools jaarklassensysteem. Maar waar een wil is, is een weg’, besluit Placklé. 

Bron: De Tijd