Nieuwe franchisewet beschermt zelfstandige supermarkten tegen onevenwichtige contracten

4 min.

Franchise
Belangenbehartiging

Deze morgen besliste de ministerraad over een ontwerp van Koninklijk Besluit, ingediend door vicepremier en minister van kmo, Clarinval en vicepremier en minister van Economie Dermagne. Het KB is een aanvulling op het Wetboek van economisch recht en is specifiek van toepassing op de supermarktsector.

Het moet meer bepaald de onevenwichtige clausules in franchisecontracten, dewelke (multi)nationale retailers momenteel éénzijdig opleggen aan hun aangesloten zelfstandige ondernemers, vermijden. Buurtsuper.be en UNIZO zijn van mening dat dit een eerste maar zeer belangrijke stap is die franchisenemers beschermt tegen misbruik van marktmacht.

Machtsmisbruik leidt tot onevenwichtige franchisecontracten

Het machtsonevenwicht in ons land tussen de grote (multi)nationale retailers en de zelfstandige supermarktondernemers is zodanig dat er weinig of geen onderhandelingsruimte is bij het ondertekenen van franchisecontracten. In vrijwel alle steden en dorpen is iedere supermarktformule aanwezig, waardoor ondernemers geen alternatief hebben en zich niet kunnen aansluiten bij andere franchisegevernetwerken.

Franchisenemers bevinden zich hierdoor bij contractverlengingen in een uitermate zwakke onderhandelingspositie en moeten noodgedwongen om het even welke aanpassing, die franchisegevers hen opleggen, aanvaarden. Hierdoor wordt een, op zich nochtans interessant samenwerkingsmodel, systematisch uitgehold. 

Evolutie in supermarktsector heeft negatieve impact op consument én werknemer

Door deze evolutie bepaalt een beperkt aantal grote retailers het commercieel aanbod in ons land. Dit gaat ten koste van de belangen van de vele familiale bedrijven, hun medewerkers, maar ook van de consument. Het is belangrijk dat consumenten kunnen blijven profiteren van een gediversifieerd productaanbod. Franchisecontracten die het voor franchisenemers quasi onmogelijk maken om over te stappen, beletten nieuwe marktspelers om de Belgische markt te betreden. 

Franchisenemers moeten échte ondernemers blijven die een eerlijke return on investment krijgen voor het ondernemersrisico dat ze dragen. Onevenwichtige franchisecontracten en het korte termijngewin hebben een negatieve impact op de duurzame winstgevendheid van ruim 1.500 zelfstandige supermarkten in België en de tewerkstelling van 20.000 winkelmedewerkers. 

De nieuwe franchisewet voorziet dat volgende bedingen in contracten zondermeer als onrechtmatig worden beschouwd:

- Bedingen die ertoe strekken de franchisenemer of zelfstandige supermarktuitbater de mogelijkheid tot schadeloosstelling te ontzeggen of het recht om zich bij derden te kunnen bevoorraden te ontzeggen of ongepast te beperken, indien de franchisegever de levering van goederen en diensten niet of gebrekkig naleeft.

Buurtsuper.be: “Dit is een belangrijke bepaling, vermits de afgelopen jaren verschillende centrales in gebreke bleven met betrekking tot de belevering van goederen. Nieuwe contracten vrijwaarden de franchisegever om de handelsgoederen tijdig en correct te leveren. Indien de franchisegever overmacht inroept (bij stakingen, enz.), dan hebben franchisenemers bovendien en dankzij het KB de vrijheid om hun producten elders aan te kopen."

- (Combinaties van) bedingen die ertoe strekken de franchisenemer of zelfstandige supermarktuitbater meer dan de helft van de kosten te laten dragen die voortvloeien uit de verwezenlijking en de uitvoering van de promotieacties die door de franchisegever worden opgelegd. 

Buurtsuper.be: “Nieuwe franchisecontracten leggen maximum verkoopprijzen op, een vast af te nemen assortiment en verplicht te volgen promoties. Dit maakt dat de rendabiliteit van de franchisenemer op de helling komt te staan. De jaarlijkse rendabiliteitsanalyses van Buurtsuper.be wijzen uit dat de winstmarges van zelfstandige supermarkten hierdoor systematisch worden uitgehold. De nieuwe wetgeving verplicht nu dat franchisegevers bij opgelegde promotieacties minstens de helft van de kosten hiervan moeten dragen. Met dezelfde doelstelling, met name franchisenemers beschermen tegen financiële risico’s, zijn franchisegever bovendien verplicht om, in het kader van de wet op de precontractuele informatie, aan franchisenemers een raming van de exploitatierekening voor te leggen voor een periode van minimaal drie jaar."

- Bedingen die het recht van de franchisenemer beperken om bij het einde van de franchisesamenwerking onderhandelingen aan te vatten tijdens opzegtermijn of de termijn van een niet concurrentiebeding. 

Buurtsuper.be: "Dit soort van bedingen beperken de vrijheid van franchisenemers om aan het einde van de samenwerking de nodige voorbereidingen te treffen teneinde over te stappen naar een andere franchisegever of supermarktgroepering. Buurtsuper.be betreurt niettemin dat niet-concurrentiebedingen op zich nog altijd worden toegelaten. Supermarktuitbaters die eigenaar zijn van hun handelsgebouw worden op die manier nog steeds beroofd van de mogelijkheid om hun handelsgoed tengelde te maken. Iets wat volgens Buurtsuper.be deel uitmaakt van het fundamenteel recht op ondernemen. De vereniging hoopt dat de volgende regering hier eindelijk werk van maakt en zo de principes van de vrije concurrentie respecteert."

- Bedingen die enkel de rechter van de zetel van de franchisegever bevoegd verklaren om zich uit te spreken over een geschil.

Buurtsuper.be vindt het logisch, dat net zoals bij de huurwetgeving, procedures moeten kunnen worden gevoerd door de rechtbank waar de handelsactiviteit wordt uitgevoerd.  
 

 

Vervolgens zijn er een reeks bedingen die door het KB als onrechtmatig beschouwt, tenzij de franchisegever het tegenbewijs kan leveren:

- Bedingen die een forfaitaire waardering van het handelsfonds bepalen in de gevallen de franchisegever dat wil overnemen van de franchisenemer, tenzij die waarde beantwoordt aan wat de franchisenemer onder normale omstandigheden hiervoor zou krijgen.

Buurtsuper.be: "We vinden dat a priori waardebepalingen van een handelsfonds en -gebouw indruisen tegen de vrije markt. Supermarktuitbaters hebben zelf de investeringen moeten doen om het handelsfonds voldoende aantrekkelijk te houden en moeten die kosten bij een eventuele verkoop aan de franchisegever kunnen recupereren."

- Bedingen die de franchisenemer verbindt tot uitbating van een onderneming die minstens twaalf maanden structureel verlieslatend is, zonder te voorzien in een opzegtermijn van maximum vier maanden voor de persoon die het recht verkrijgt, zonder bijkomende vergoeding.

Buurtsuper.be: "We stellen soms vast dat franchisenemers, spijts een niet rendabele exploitatie, noodgedwongen hun contractuele termijn moeten uitdoen. Hierdoor kunnen de kosten voor de franchisenemer verder oplopen. Als een exploitatie verlieslatend is, dan moet die op korte termijn kunnen gestaakt worden." 

- Bedingen die de franchisegever het recht geven om de commerciële samenwerking te beëindigen met toepassing van een uitdrukkelijk ontbindend beding. 

Buurtsuper.be: "We stellen te vaak vast dat de samenwerking met franchisenemers door franchisegevers prompt wordt stopgezet, indien ze tekortkomen ten aanzien van bepaalde contractuele verplichtingen. Het KB verplicht nu de franchisegevers om zo’n stopzetting uitvoerig te verantwoorden en de franchisenemer in staat stellen om tekortkomingen recht te zetten."

Eerlijke verdeling rechten en plichten

Franchising combineert de schaalvoordelen van de (multi)nationale retailers met de lokale verankering van zelfstandige familiale bedrijven. Dit is noodzakelijk gelet op de evolutie van e-commerce en de toenemende concurrentie in de supermarktsector. Maar franchisecontracten moeten rechten en plichten onder beide partners eerlijk verdelen", aldus Luc Ardies van Buurtsuper.be. 

“Dit is een historische stap aangezien betrokken ondernemers tot dusver geen enkele bescherming genoten tijdens of na afloop van de samenwerking ten aanzien van grote supermarktketens die hun marktmacht vaak misbruikten. Maar het is een eerste stap, want er zijn nog vele omstandigheden waarbij nochtans fundamentele rechten van onze leden worden geschonden. Het KB maakt het echter mogelijk om de komende jaren die noodzakelijke bescherming verder uit te bouwen”, aldus Ardies.      

Gerelateerde artikels

UNIZO wil af van overdreven ontslagbescherming
Versoepeling flexi-jobs en overuren zorgen voor meer koopkracht
Unizo wil betere communicatie bij hinder door openbare werken

Actueel

Flavor Shop betrekt team bij elke aanwerving
"Kwaliteit in plaats van lage prijzen promoten"
UNIZO wil af van overdreven ontslagbescherming
paginas-van-supermag-april24-hr.jpg

Super
MAG 2

SuperMAG nr. 2
April 2024

Ledenvoordelen

  • HACCP & Voedselveiligheid
  • Voedingsspeciaalzaken
  • Personeels- en Managementopleidingen
  • Loon- en arbeidsvoorwaarden
  • Franchise
  • Info & advies
  • Andere voordelen

Op de hoogte blijven?

Schrijf je in voor de nieuwsbrief

We bewaren je gegevens voor een correcte opvolging, meer info in onze privacy policy