Dure camera’s en sensoren staan kassaloze winkel in de weg

Met een tros bananen snelt een dame door de Aldi-winkel in de binnenstad van het Nederlandse Utrecht. Haar zoekende ogen treffen doel: de weegschaal. Ze is vergeten dat fruit wegen zowat de enige klassieke handeling is die je in deze kassaloze winkel nog moet uitvoeren. Het blijkt door de wet opgelegde ‘folklore’.

‘We kunnen eigenlijk perfect achterhalen hoeveel bananen ­klanten nemen’, zegt projectmanager Omar Sadaty. ‘Er zitten in het plafond 480 schijven met daarin telkens één ­camera en twee sensoren en er zijn ­bij­komende sensoren in alle schappen.’ Die registreren werkelijk alles. Aan de uitgang zien klanten op een betaalzuil welke boodschappen ze bij zich hebben. Met de bankkaart betalen, en klaar. Wie de Aldi-app heeft, rekent digitaal af en kan zelfs zo de winkel uitlopen.

Dit is de supermarkt van de toekomst, geloofden zo’n zes jaar geleden heel wat bedrijven. Nu is het enthousiasme ge­temperd. Hoewel Aldi in Utrecht onder toezicht van het Duitse hoofdkantoor al twee jaar experimenteert, is het onzeker of de supermarktgroep het concept uitbreidt naar België.

Heel wat supermarktgroepen staan op de rem. Het Franse Carrefour sloot zijn kassaloze winkel in Parijs. Het Britse Tesco plaatste in zijn nieuwe ‘kassaloze’ winkels alsnog zelfscankassa’s. Amazon zet zelfs een stap terug. De Amerikaanse internetreus nam in 2018 het voortouw met de stadswinkelketen Amazon Go. Klanten scannen aan het toegangspoortje van de winkel hun bankkaart, app of zelfs hun handpalm en nadien registreren camera’s en sensoren wat ze meenemen. Dat concept bracht Amazon in 2020 ook naar zijn ­grotere Amazon Fresh-supermarkten, maar daar verdwijnt het nu. Al blijft kassaloos ­winkelen er wel mogelijk dankzij ‘slimme winkelkarren’ die registreren wat klanten erin leggen.

In België zijn er bijna geen kassaloze experimenten. Ketens in buitenlandse handen als Aldi, Carrefour en Delhaize ­experimenteren elders. Colruyt voerde een onsuccesvol experiment bij zijn dochter Spar uit. Klanten moesten producten ­scannen en betalen met hun smartphone. Drie jaar geleden opende in Gent een kassaloze stadssupermarkt van Okay Direct, maar ook dat model staat nog niet op punt.

Delhaizes zusterketen Albert Heijn ­experimenteerde met een kassaloze winkel in haar hoofdkantoor en kondigde in 2018 aan 80 kassaloze stadswinkels te openen. Daar kwam niets van terecht. ‘Kassaloos winkelen is op korte termijn geen prioriteit’, zegt woordvoerder Maarten Jan Sluimers. ‘We zien niet dat klanten behoefte hebben aan een volledig kassaloze winkel. Wel dat steeds meer mensen gebruik­maken van de zelfscans, die we in alle ­winkels hebben. Het gaat om 70 % van de klanten. In een aantal winkels ­hebben we alleen nog zelfscans. Die zou je kunnen zien als kassaloos.’

De belangrijkste belemmering is de prijs. De zakenbank RBC stelde dat het 1 miljoen dollar kost om een Amazon Go - met 40 tot 220 vierkante meter oppervlak relatief klein - kassaloos te maken, terwijl zo’n winkel jaarlijks ongeveer 1,5 miljoen dollar omzet boekt. ‘Onze contracten lopen in de miljoenen dollars’, zei de CEO van het Israë­lische techbedrijf Trigo, dat ook de Aldi in Utrecht uitrustte, in de lokale pers. De betaalbaarheid wordt nog meer een teer punt, nu de rente gestegen is en de winstmarges door de inflatie onder druk staan.

De technologie moet ‘schaalbaar’ zijn, zegt Albert Heijn over zijn eerdere experimenten. Colruyt verwoordt het nog iets scherper: ‘Een kleine winkel als Amazon Go kun je misschien vol sensoren stoppen, maar voor een winkel van 1.000 vierkante meter met 20.000 producten is dat on­betaalbaar’, zegt directielid Jo Willemyns. Zijn keten begon recent een klein proefproject met een slimme winkelkar. Al is de uitkomst volgens het bedrijf onzeker.

Aldi zegt dat de financiële details van de kassaloze winkel vertrouwelijk zijn. Wel geeft woordvoerder Sietske van der Kleij mee dat de winkel nog niet goed­koper werkt dan de klassieke Aldi’s, terwijl dat voor supermarkten net een belangrijk doel is. De klant profiteert wel omdat die niet meer moet aanschuiven aan de kassa.

Er zijn nog veel experimenten nodig voordat het Aldi-concept klaar is om uit­gerold te worden. De keten voerde al heel wat aanpassingen door. In het begin konden klanten alleen binnen met een app en een bijbehorende QR-code. Het maakte dat er weinig klanten waren. Sinds ongeveer een jaar kun je ook betalen met een bankkaart. ‘Dat veranderde alles’, zegt Van der Kleij. De toekomst zal uitwijzen of het ­volstaat voor een doorbraak.

Bron: De Tijd