Voedingssector op zijn limieten

Een vierde van de totale omzet binnen de Belgische industrie wordt door voedingsbedrijven gerealiseerd. Tien jaar geleden was dat nog 17,2 procent. Qua omzet en tewerkstelling is de voedingssector nu zelfs groter dan de chemie- en farmasector, en terwijl in andere industriële sectoren vorig jaar meer dan 10.000 banen verloren gingen, kwamen er in de voeding 400 jobs bij - in totaal zijn dat er nu 102.447. Het aantal arbeidsplaatsen is weliswaar een stuk minder gegroeid dan de voorbije jaren, maar er is nog altijd sprake van een toename.

De jaren van forse groei lijken nu echter voorbij. De groei in investeringen, omzet en export neemt af. De globale omzetstijging van 2,5 procent die in 2024 nog geboekt werd, kwam er door de prijsstijgingen. In volumetermen was er sprake van een daling.

“Ook het aantal faillissementen steeg het voorbije jaar fors”, zegt Bart Buysse, gedelegeerd bestuurder van sectorfederatie Fevia bij de voorstelling van de jaarcijfers. Het cijfer dat hem het meest zorgen baart, is het lage winstcijfer in de sector. “De winstmarge is gezakt van 3,6 procent voor covid naar een zeer lage 2,3 procent. Uit de laatste bevragingen zien we dat er geen verbetering op komst is. Tot voor kort waren personeel en de toegang tot grondstoffen de beperkende factoren voor de groei van Belgische voedingsbedrijven. Tegenwoordig is dat vooral een gebrek aan vraag bij de consument.”

Fevia wijdt de gedaalde winstmarge aan gestegen kosten, zoals hogere lonen en energie, die het moeilijk kan doorrekenen aan de klanten. De organisatie hekelt ook het gedrag van supermarkten. “In België zijn er 36.000 landbouwers en 7.500 voedingsbedrijven die hun producten aan 13 supermarktketens moeten verkopen. Die zijn op hun beurt verenigd in zeven aankooporganisaties, die ook nog eens op Europees vlak samenwerken om zo laag mogelijke prijzen te bekomen”, zegt Buysse.

De sector zit daardoor tussen hamer en aambeeld: supermarktketens kunnen voedingsbedrijven volop tegen elkaar uitspelen en hen tot grote concessies dwingen, soms op de rand van het wettelijke. “Vooral voor kleine voedingsbedrijven is de drempel groot om klacht in te dienen bij de raad van mededinging of de economische inspectie wanneer een supermarktketen zich bijvoorbeeld niet meer aan de afgesproken voorwaarden van het contract houdt”, zegt Buysse.

Hij geeft het voorbeeld van facturen die supermarkten naar de leverancier doorsturen voor plotse prijspromoties, terwijl daarover niets in het lopende contract staat. Fevia stelt daarom voor om naar Brits voorbeeld een laagdrempelige contactpersoon te introduceren - een soort ombudsman - die voedingsbedrijven moet beschermen tegen oneerlijke handelspraktijken.

“Het beleid heeft wel oren naar dat voorstel. In het VK leidt het bestaan van die functie tot betere relaties tussen leverancier en supermarkt.” Van alle niet-EU landen is het VK overigens de belangrijkste afzetmarkt van de Belgische voedingssector. “De uitvoer naar het VK groeit zelfs ieder jaar. De Brexit heeft weinig impact.” Op de tweede plaats staat de VS. Buysse wilde zich nog niet te hard uitspreken over de gevolgen van de handelsoorlog. De derde plaats is voor Saudi-Arabië, dat over China wipt.

Bron: De Standaard