Het nieuwe strijdtoneel van de supermarktoorlog: de zondagsopening

De nieuwste veldslag in de supermarktoorlog in ons land wordt uitgevochten op zondagvoormiddag. Steeds meer supermarkten openen dan de deuren. Met resultaat: want ook de consument vindt massaal de weg op de dag des Heren. Een goudmijn voor de ene, een pijnlijk nadeel voor de ander. Of hoe Delhaize op zijn beurt grote concurrent Colruyt pijn doet. Wij gingen na wanneer de rustigste momenten zijn in de supermarkt en ontdekten de tegenzet van Aldi, dat met extra kortingen uitpakt.

Waar vroeger vooral kleine stadswinkeltjes op zondag de deuren openden, zijn vandaag ook grote, volwaardige supermarkten op de laatste dag van de week geopend. Het beste voorbeeld daarvan is Delhaize. Sinds de supermarktketen ook z’n 128 grootste vestigingen aan zelfstandigen heeft overgelaten, zwaait 80% van die verzelfstandigde winkels op zondag de deuren open. En het doel is om daar negen op de tien van te maken, zei CEO Xavier Piesvaux recent.

Openen op zondag is een strategie die oplevert, zo leren exclusieve gegevens van het Gentse databedrijf Accurat. Dat bedrijf analyseert voor tal van supermarkten het gedrag van consumenten in en rond winkels. Het verzamelt daarvoor locatiegegevens van apps waarmee het samenwerkt. “Op die manier krijgen we inzicht in het gedrag van wie bij supermarkten en retailers over de vloer komt”, zegt CEO en oprichter Bart Muskala.

Op vraag van onze redactie maakte Accurat een analyse van het zondagse aankoopgedrag bij alle grote Belgische supermarktketens. Daaruit blijkt dat ondertussen bijna één op de vier Belgische consumenten wel eens op zondag inkopen doet. Dat aandeel steeg tussen januari en augustus van dit jaar met ruim 6% tegenover dezelfde periode vorig jaar. In de zomermaanden juni, juli en augustus nam het aantal zondagse shoppers zelfs met meer dan 12% toe tegenover vorige zomer.

Sterker nog: zondag tussen 10 en 12 uur is het drukste moment van de week voor winkels die open zijn. Daarmee heeft de zondagvoormiddag het traditionele inkoopmoment op zaterdag ingehaald. Het tweede drukste moment in de supermarkt is zaterdag tussen 11 en 13 uur, meteen het topmoment voor wie niet op zondag opent.

De cijfers tonen aan dat het aankoopgedrag van de Belgische consument gewijzigd is. Waar die zondagse inkopen vroeger beperkt bleven tot een kleine aankoop, iets wat je vergeten was of nog snel nodig had, doen vandaag veel gezinnen ook hun ‘grote’ aankopen op zondag.

“Zondag als winkeldag is al jaren in opmars”, zegt Roel Dekelver van Delhaize. “Dat gaat onder meer om typische zondagochtendboodschappen zoals pistolets, fruit en taart en depannage-aankopen voor maandag. Denk aan brood en beleg voor de kinderen. Maar ook steeds meer om boodschappen voor een hele week.”

Onder meer Albert Heijn en Jumbo zijn al langer open op zondag, doorgaans een halve dag. Dat nu ook meer en meer grote supermarkten van Delhaize op zondag(voormiddag) open zijn, is volgens kenners een gamechanger. Cijfers geven de supermarktketens niet graag. Maar bij Albert Heijn — waar 78 van de 80 winkels op zondagvoormiddag zijn geopend — valt te horen dat er verschillende vestigingen zijn waar op een halve zondag de dagomzet of méér van een hele weekdag wordt gehaald.

Het omgekeerde geldt voor de supermarkten die niét openen op zondag — de belangrijkste zijn Lidl, Aldi, Colruyt en de grote vestigingen van Carrefour. Zij blijven op zondag dicht en lijken dat ook te voelen in hun resultaten. Zo liet Colruyt, de grootste supermarktketen van het land, vorige week weten dat het de voorbije maanden marktaandeel is verloren.

“Wie vandaag niet op zondag opent, heeft een competitief nadeel tegenover de concurrentie”, ziet Els Breugelmans, professor retailmarketing aan de KU Leuven. “Dat voelt een keten als Colruyt. Zeker nu consumenten ook hun week- of zelfs tweewekelijkse aankopen doen op zondag. Wat je op zondag uitgeeft, geef je niet meer uit in de rest van de week”, klinkt het. Aldi, dat niet op zondag opent, probeert sinds kort extra klanten te lokken met speciale promo’s die alleen op vrijdag en zaterdag gelden.

Het grote verschil voor die zondagsopening is de loonkost tussen zelfstandige supermarkten en de ketens met een geïntegreerd model. Zowel Albert Heijn, Jumbo en sinds kort dus ook Delhaize laten hun vestigingen door zelfstandige ondernemers uitbaten. Net als de kleine Carrefour Express, de meeste Carrefour Markets en Spar (eigendom van Colruyt Group).

Discounters Lidl en Aldi hebben uitsluitend ‘geïntegreerde winkels’ — die worden door de keten zelf en door eigen personeel uitgebaat. Zij zijn op zondag gesloten. Net als de klassieke Colruyt-winkel of de grote Hypermarkten van Carrefour.

Voor een bedrijf als Colruyt betekent een zondagsopening dat het personeel twee tot drie keer meer betaald moet worden dan normaal. Ook franchisenemers moeten hun personeel een toeslag betalen, maar die ligt veel lager. Bovendien is de inzet van studenten en flexijobbers bij zelfstandigen veel eenvoudiger. “Dat verklaart waarom Colruyt, Aldi en Lidl die zondagsopening niet snel introduceren”, zegt Breugelmans. “Al vraag ik mij af of ze het zullen kunnen volhouden om op zondag gesloten te blijven.”

Toch is Colruyt vandaag niet van plan om op zondag te openen, laat de supermarktketen weten. Wel pleit het al langer voor “een gelijk speelveld” in de sector, waarbij de verschillende loon- en arbeidsvoorwaarden worden weggewerkt.

Luc Ardies is als CEO van Buurtsuper.be, dat de zelfstandige supermarktuitbaters vertegenwoordigt, géén voorstander van die gelijkschakeling tussen zelfstandigen en grote, geïntegreerde supermarkten. “Ik heb er moeite mee dat een bedrijf als Colruyt — dat vorig jaar 357 miljoen euro nettowinst maakte — over een ongelijk speelveld spreekt. Eén op de drie zelfstandige supermarktuitbaters draait vandaag verlies. Voor veel van hen is de zondagsopening levensnoodzakelijk. Het is het verschil tussen rode en groene cijfers.”