Wat zegt de groei van het aantal multifranchisers?

Zelfstandig ondernemerschap is goed voor de supermarktbranche en de maatschappij. Ondernemers zijn betrokken bij hun omgeving, houden de organisaties scherp, bieden sneller ruimte voor nieuwe initiatieven en hebben hun winkel vaak beter op orde. Niet dat er geen heel betrokken supermarktmanagers zijn of filialen die perfect georganiseerd zijn. Of ondernemers die hun zaken niet goed op orde hebben. Maar branchekenners zeggen meestal redelijk scherp te kunnen zien of een supermarkt een filiaal is of een franchisevestiging als ze rondlopen in een supermarkt.

Een groeiende groep supermarkten zit tussen deze twee statussen in. Ze zijn eigendom van een franchisenemer, maar eigenlijk onderdeel van kleine filiaalorganisaties. Zo opende Maripaan Groep afgelopen week in het Groningse winkelcentrum Paddepoel zijn 20e Jumbo-supermarkt en exploiteert Europa Have van de familie Ten Have inmiddels zo’n 30 Albert Heijn-supermarkten. Het zijn maar twee voorbeelden binnen die formules, maar ook bij Plus en Spar groeit het aantal ondernemers met meer dan één winkel.

In een branche met lage marges weegt het principe ‘massa = kassa’ nog altijd zwaar. Het kan dus heel voordelig zijn om meerdere supermarkten te exploiteren. Extreem voordelig zelfs, zo blijkt uit de jaarlijkse lijst van rijkste Nederlanders die zakenblad Quote opstelt. Voor multifranchisers uit de supermarktwereld zijn de nodige posities in de top 500 ingeruimd. Het biedt namelijk de mogelijkheid kosten te spreiden over meerdere vestigingen, wat de winstgevendheid ten goede komt. In omzet doen sommige multifranchisers niet onder voor de kleinere formules van vroeger.

Wie eenmaal meer dan één supermarkt heeft, heeft meestal toegang tot financiering die hem in staat stelt om bestaande supermarkten te kopen en mee te doen in de strijd om nieuwe vestigingspunten. De grootste multifranchisers hebben vastgoedafdelingen die in niets onderdoen voor die van de formules zelf en die bij gemeenten een uitstekende reputatie hebben als partner of projectontwikkelaar. Ze kunnen complete woonwijken uit de grond stampen. Het leidt er soms zelfs toe dat zij beslag leggen op een project waar ook vanuit het hoofdkantoor interesse voor was.

Volgens de in franchise gespecialiseerde advocaten van Ludwig & Van Dam past de groei ook in de manier waarop supermarktbedrijven zich ontwikkelen. ‘Het is een feit dat supermarktketens steeds minder ruimte laten voor eigen initiatief. Die uniforme centrale aansturing maakt het exploiteren van meerdere vestigingen binnen één formule in de praktijk goed uitvoerbaar’, zeggen ze in een interview met Distrifood deze week. Bijkomend voordeel is dat ondernemers die hun winkel willen verkopen daar nu een betere prijs voor krijgen in vergelijking met vroeger.

Het lijkt derhalve een ontwikkeling die niet meer te stoppen is. Dan is het, naast de voordelen, ook goed om stil te staan bij de nadelen van multifranchisers. Dan gaat het bijvoorbeeld om lokale betrokkenheid. Supermarkten spelen een belangrijke rol in hun marktgebied, van het sponsoren van voetbalverenigingen en schoolkampen tot partner bij de organisatie van festivals en evenementen. Dat is toch anders voor een supermarkt die de 15e is van een multifranchiser dan voor die van een ondernemer die het moet hebben van goodwill in een markt.

Daarnaast is de branche ook gebaat bij nieuwe intreders. Vers bloed. Jonge mensen die vol energie en met frisse ideeën met hun eigen supermarkt aan de slag gaan. Dat kan nog wel bij de kleinere formules, maar wie bijvoorbeeld als AH-franchisenemer wil beginnen, moet diepe zakken hebben. Of een bestaande supermarkt waarmee hij of zij kan overstappen naar de marktleider. Plus is wellicht een beetje een uitzondering op deze trend: een groot deel van de studenten van de Aspirant Ondernemers Opleiding krijgt uiteindelijk een eigen Plus. Al wordt dat cijfer naar verluidt wat vertekend door jonge ondernemers die de winkel van hun ouders overnemen.

Binnen de ondernemersverenigingen is de groei van multifranchisers voor een deel goed nieuws. Het zijn partijen met het kapitaal en de kennis om weerwoord te bieden aan de organisaties. Ze zijn minder makkelijk onder druk te zetten. Tegelijkertijd lopen de belangen van ondernemers met één supermarkt en die van multifranchisers niet altijd gelijk en bestaat het risico dat de grote spelers te dominant worden binnen zo’n franchiseclub en hun visie doordrukken.

Uiteindelijk is het echter een ontwikkeling die nog wel een tijdje doorgaat en die past bij de volwassen markt die de Nederlandse supermarktbranche is. De vraag is eerder hoe veel verder de grote franchisenemers van de grote formules nog kunnen doorgroeien.

Bron: Distrifood