Mechelse supermarkten testen systeem met herbruikbare verpakking

De winkels van Albert Heijn, Aldi, Carrefour, Colruyt, Delhaize en Lidl in Mechelen slaan de komende zes maanden de handen in elkaar. Wie in een van de deelnemende filialen witte champignons koopt, krijgt die niet langer in een wegwerpbakje mee, maar in een herbruikbare plastic container. Alle supermarkten gebruiken één gestandaardiseerd bakje. Je betaalt daarvoor 30 eurocent waarborg. Breng je het bakje nadien terug naar de winkel, dan krijg je die waarborg terug.

Het mooie aan het systeem is dat je niet gebonden bent aan de winkel waar je de champignons hebt gekocht: je kan het bakje in eender welke deelnemende supermarkt in Mechelen inleveren, wat de drempel aanzienlijk verlaagt. Elders in Europa bestaan al initiatieven met herbruikbare bakjes, maar daar was je als consument vaak gebonden aan één supermarkt. "In Mechelen werken alle supermarkten samen, wat het project uniek maakt", zegt Valerie Bruyninckx van Fost Plus, een non-profitorganisatie die de selectieve inzameling, sortering en recyclage van huishoudelijk verpakkingsafval organiseert en financiert, en dit project — samen met een reeks andere partners — ondersteunt.

Het proefproject komt er niet toevallig: het vloeit voort uit Europese wetgeving die vanaf 1 januari 2030 een verbod oplegt op eenmalige plastic verpakkingen voor groenten en fruit onder 1,5 kilogram. Om aan die normen te voldoen, is het essentieel dat de sector nu experimenteert met herbruikbare alternatieven, zegt An Vermeulen van Pack4Food, een Vlaams consortium dat innovatie in voedselverpakkingen stimuleert.

De keuze voor champignons in deze testfase is evenmin toevallig: ze worden lokaal geteeld en hebben een beperkte houdbaarheid, waardoor de bakjes snel genoeg kunnen terugkeren. Het nieuwe bakje is dikker, omdat het materiaal stevig genoeg moet zijn om meerdere keren te worden gebruikt. Bovenop zit een folie met het etiket van de supermarktketen en de wettelijke informatie.

Het is de bedoeling dat de bakjes, die voorzien zijn van een QR-code, worden teruggebracht naar de winkel en niet thuis worden gehouden om andere spullen in te bewaren. Hoe je je waarborg terugkrijgt, hangt af van de winkel. Ofwel scan je de code aan een kiosk vooraan in de winkel en krijg je een ticket ter waarde van 30 eurocent, ofwel geef je het bakje af aan de kassa, waar de waarborg in mindering wordt gebracht.

Dankzij de QR-code kunnen de partners ook nauwkeurig meten hoe vaak de bakjes worden gebruikt en waar eventuele knelpunten in de logistieke keten zitten. Ingeleverde bakjes worden opgehaald en ondergaan een streng reinigingsproces. De verpakkingen worden eerst voorgespoeld, daarna intensief gewassen bij temperaturen tussen 60 en 65 graden en ten slotte nagespoeld op minstens 85 graden. Dit proces duurt 90 tot 120 seconden. Pas na deze grondige behandeling — én na bijkomende tests — worden de bakjes opnieuw in de keten gebracht.

Waarom niet gewoon overschakelen op kartonnen verpakkingen, zoals bij appels en peren? "Producenten kiezen vaak voor plastic bakjes omdat die beter zijn voor de bewaring van champignons. Bovendien vraagt Europa om in te zetten op hergebruik, omdat dat de meest duurzame optie is", zegt Bruyninckx.

"Karton heeft uiteraard zijn verdiensten: het wordt vandaag al op grote schaal ingezameld en gerecycleerd, wat positief is. Met dit project willen we echter aantonen dat we, door verpakkingen in de keten te houden en industrieel te reinigen, een nog grotere impact kunnen realiseren dan met verpakkingen die na één gebruik in de recyclagestroom belanden."

Pas over enkele maanden zal duidelijk worden of consumenten hierin meegaan. "Enkele jaren geleden lanceerde Colruyt herbruikbare fruitnetjes om de afvalberg te verkleinen, maar die worden vandaag minder intensief gebruikt. Je moet ze natuurlijk wel bij je hebben wanneer je gaat winkelen", zegt Bruyninckx.

"De slaagkansen van het Mechelse project hangen grotendeels af van schaal en gebruiksgemak. Het mag voor de consument geen hindernisbaan worden. Als het inleveren zo laagdrempelig wordt dat het een automatisme is, ben ik ervan overtuigd dat dit project niet alleen slaagt, maar ook de weg vrijmaakt voor een structurele verandering in de hele supermarktsector."

Bron: Het Laatste Nieuws - Foto's: Delhaize