Hoe belangrijk is zaakvoerder voor succes supermarkt?

In Nederland wordt ongeveer 35 procent van de supermarktomzet gerealiseerd door franchisenemers (dit is een gelijkaardig marktaandeel als in Vlaanderen). Maar de ene ondernemer is de andere niet, de kwaliteit kan sterk verschillen. Wat is van invloed van hem of haar op het succes van een zelfstandige supermarkt?

Naast bekende factoren, als kwaliteit van de winkel, locatie en formule, blijkt dat de kwaliteiten van de ondernemer een belangrijke rol spelen. EFMI Business School heeft samen met financieel specialist Marshoek onderzocht hoe belangrijk de zelfstandige supermarktuitbater is in het succes. Daarbij is onder andere gekeken naar succesfactoren als vloerproductiviteit en nettoresultaat (procent).

Methodiek: 
Om de succesfactoren te identificeren, hebben de onderzoekers een aantal databronnen gecombineerd. Er is een enquête ingevuld door 118 supermarktondernemers, waarin werd gevraagd naar allerlei (niet-financiële) kenmerken van de ondernemer. Dit betreft onder andere het High Performance Organization (HPO) framework, waarmee op vijf dimensies gemeten wordt hoe goed een organisatie presteert: kwaliteit van het management, openheid en actiegerichtheid, langetermijngerichtheid, continue verbetering en vernieuwing, en kwaliteit van de medewerkers.

We bespreken hier de gemiddelde waarde van deze componenten, de totale HPO-score. De enquêtes zijn vervolgens verrijkt met financiële data van Marshoek, waaronder omzet, winst en loonkosten. Ten slotte is ook het verzorgingsgebied in kaart gebracht, op socio-economisch gebied, en de mate van concurrentiedruk. Deze gecombineerde dataset maakt het mogelijk te onderzoeken wat het succes van een supermarkt kan verklaren: de ondernemer, de formule, de winkel of het verzorgingsgebied.

De supermarkten met de hoogste totale HPO-scores behalen betere financiële resultaten – zowel naar omzet als marge – dan die van supermarkten met lagere HPO scores. Deze supermarktondernemers doen het dus goed op (meerdere van) de hierboven genoemde vijf dimensies.

Daarnaast vinden de auteurs dat grotere supermarkten (in vvo) beter presteren dan kleinere supermarkten op alle HPO-factoren. Als de manager meer aandacht geeft aan medewerkerstevredenheid en HRM-gerelateerde activiteiten scoort hij ook hoger. Verder helpt het om een commerciële ‘mindset’ te hebben, bijvoorbeeld door lokale activiteiten te organiseren of gastheer te zijn in de winkel. Aandacht voor financieel management heeft ook een positief verband met de HPO-score.

Er wordt een negatief verband gevonden met tijd besteed aan operationele zaken, zoals logistieke inspanningen, kwaliteitscontrole en overall winkelvloerexecutie.

Verdere analyses tonen aan dat goedlopende supermarkten vaak worden gerund door ondernemers met zo’n 20 à 25 jaar ervaring. Het positieve effect op omzet neemt daarna wel iets af. Het effect op nettoresultaat is onverminderd positief: ondernemers met meer ervaring genereren meer winst.

Harder werken, uitgedrukt in uren per week, gaat niet samen met betere resultaten. De best presterende ondernemers werken gemiddeld 35 tot 40 uur per week. Voor wat betreft managementstijl kunnen we stellen dat de ‘kapitein op het schip’ gemiddeld genomen beter scoort dan de ‘meewerkend voorman’. Een goede ondernemer is dus vooral een goede ‘people manager’. Aandacht voor HRM-gerelateerde activiteiten zaken, lokale activiteiten en financieel management zorgen voor een hogere score. 

Conclusie is dat de managementstijl (niet te operationeel gefocust), het vermogen om goede werknemers aan zich te binden en extra aandacht voor (lokale) commerciële aspecten doorslaggevende succesfactoren zijn. Ook een goed gevoel voor financiële zaken blijkt belangrijk.

Waar is het onderzoek terug te lezen? De Waal, A., van Nierop, E., & Sloot, L. (2017). Analysing supermarket performance with the high performance organisation framework. International Journal of Retail & Distribution Management, 45(1), 57-70 - Klik hier. 

Bron: Distrifood.nl