Franse supermarktondernemers recht op volledige inzage afspraken met leveranciers

De rechtbank van Koophandel in Caen geeft 17 (voormalige) Promocash-franchisenemers gelijk in hun geschil met Carrefour. De rechtbank bepaalt dat Carrefour volledige openheid van zaken moet geven over alle kortingen die leveranciers hebben toegekend en die volgens de contractuele afspraken naar rato met franchisenemers worden gedeeld. Om die verdeling te kunnen verifiëren, moet Carrefour zijn volledige archieven beschikbaar stellen, in sommige gevallen met terugwerkende kracht tot 2002.

De zaak speelt in kort geding en het vonnis is onmiddellijk uitvoerbaar. Bij het uitblijven van (tijdige) naleving verbeurt Carrefour dwangsommen die kunnen oplopen tot meer dan 2 miljoen euro. De uitspraak roept nadrukkelijk de vraag op waarom deze informatie jarenlang niet is verstrekt. Hoewel het hoger beroep in de bodemprocedure nog loopt, heeft dit geen schorsende werking ten aanzien van de verplichting om de informatie met de franchisenemers te delen. Verwacht wordt dat meer, en mogelijk ook andere, franchisenemers zich bij de procedure aansluiten. Tevens is niet uitgesloten dat, indien niet aan het vonnis wordt voldaan, zal worden gevraagd om de dwangsommen te verhogen.

Steeds duidelijker wordt dat supermarktondernemers in Europa zich niet langer neerleggen bij een samenwerking die wordt gekenmerkt door structurele ongelijkheid met franchisegevers en/of leveranciers. Hoewel deze problematiek inmiddels op Europees niveau wordt onderkend, kiest ieder land voor een eigen aanpak. In Nederland vormt de ongelijke positie binnen de supermarktsector een belangrijke aanleiding voor de invoering van de Wet franchise. België kiest voor een andere route: daar is een koninklijk besluit in werking getreden dat uitdrukkelijk tot doel heeft het machtsonevenwicht in de supermarktsector te corrigeren. Dit besluit introduceert een zwarte en een grijze lijst van (vermoedelijk) verboden bedingen die in franchiseovereenkomsten worden opgenomen.

Eerder al heeft het Franse ministerie van Economische Zaken zich, na een driejarig onderzoek, gemengd in een procedure van 170 Carrefour-franchisenemers en is het tot de conclusie gekomen dat franchisecontracten in de supermarktsector tientallen oneerlijke clausules bevatten. Deze bedingen creëren een vergaande afhankelijkheid, die door het ministerie wordt gekwalificeerd als het ‘verstikken’ van franchisenemers. Nu ook supermarktorganisaties zich steeds meer over de landsgrenzen bewegen, is het van belang de ontwikkelingen op dit gebied op de voet te volgen. Ook de Europese Commissie onderzoekt of deze markt nadere regulering behoeft.