Brede coalitie van vakbonden en retailers pleit voor “gelijk speelveld”

De discounters Colruyt, Lidl en Aldi die samen met drie vakbonden een coalitie vormen om de verschillen qua loon- en arbeidsvoorwaarden in de supermarktsector aan te pakken: dat is ongezien. Ze hebben samen bij minister van Economie en Werk David Clarinval (MR) gepleit voor een “gelijk speelveld” in de sector.

Komende maandag vindt vanuit de Centrale Raad voor het Bedrijfsleven (CRB) een soort staten-generaal plaats met alle actoren in de sector, waarop drie rapporten over de toekomst van de handel op tafel liggen. Daarbij komt alles aan bod: van verschillen inzake loon- en arbeidsvoorwaarden over het oneigenlijke gebruik van juridische structuren tot aankoopverplichtingen die worden opgelegd aan handelaars.

De verhoudingen in de sector zijn sterk gewijzigd sinds de beslissing van Delhaize om met de eigen supermarkten te stoppen en alles over te laten aan zelfstandigen. Delhaize verwierf zo een concurrentieel voordeel tegenover Aldi, Lidl en aartsvijand Colruyt, met wie het een strijd om het marktleiderschap uitvecht. De loon- en arbeidsvoorwaarden in de zelfstandige handel liggen lager en er is ook meer flexibiliteit in de manier van werken. Die verschillen werden voor het brede publiek erg zichtbaar doordat Delhaize plotseling zijn grote supermarkten op zondag de hele dag kon openen, terwijl bij Colruyt, Aldi en Lidl de deuren gesloten bleven.

Colruyt onderhandelde met de vakbonden wel een regeling voor zijn buurtsupermarkten Okay, maar moest een zondagspremie van 50 procent betalen. Ook Carrefour stapte in zo'n regeling. Maar die winkels kunnen slechts van 8 uur tot 12 uur open zijn. Albert Heijn, dat met zelfstandigen werkt, heeft zelfs supermarkten die iedere dag, zeven op zeven, tot 21 uur 's avonds open zijn.

Vakbonden en de supermarkten die de winkels nog in eigen beheer uitbaten (Colruyt, Aldi en Lidl) hebben elkaar gevonden en lobbyen samen bij minister Clarinval om tot een gelijk speelveld te komen. “We zijn voorstander van gelijk loon voor gelijk werk”, zegt Kristel Van Damme van het christelijke ACV Puls, die spreekt van een “thematische coalitie”. Ook het socialistische BBTK-Setca en Synova (het vroegere liberale ACLVB) zitten op die golflengte.

Een van de pistes die op tafel ligt, is om het Nederlandse supermarktmodel over te nemen. Daar bepaalt het logo de loon- en arbeidsvoorwaarden. Of de winkel nu uitgebaat wordt door een zelfstandige franchisenemer of een eigen winkeldirecteur, doet er niet toe. Luc Ardies van Buurtsuper.be, de koepel van de zelfstandige detailhandel binnen Unizo, ziet zo'n uniform model als totaal onrealistisch. “Dat kan nooit werken, de businessmodellen zijn veel te verschillend. Het is alsof je de Champions League en de Conference League in dezelfde pot steekt.” Ardies waarschuwt dat heel wat zelfstandige winkeliers een kostentoename niet aankunnen. “Terwijl die nettowinstmarge net nu zo belangrijk is voor de handelaar.”

Vakbonden hebben begrip voor de kleine handelaar, maar wijzen erop dat heel wat ketens zich artificieel opsplitsen om van de voorwaarden van de kleine handel te genieten.

Wilson Wellens (Synova) zegt dat ook de franchisecontracten deel van de discussie zijn. “De franchisenemer moet voldoende vrijheid krijgen om zelf nog lokale producten in te kopen. Dat is ook belangrijk voor de toekomst van onze voedingsindustrie”, zegt Wellens.

Stefan Goethaert, CEO van Colruyt Group, wees er recent op dat Colruyt maximaal met Belgische leveranciers samenwerkt en ook zelf productie-eenheden heeft. Goethaert zei dat Colruyt zo afgelopen jaar 2,43 miljard euro toegevoegde waarde creëerde.

Bij Comeos, de vereniging van de grootdistributie, leidt het debat tot een splijtzwam. Carrefour en Delhaize staan er tegenover Aldi, Lidl en Colruyt. Bij die laatsten bestaat de overtuiging dat minister Clarinval tot een oplossing wil komen. Ondertussen onderhandelen Lidl en Aldi ieder apart verder met de vakbonden over het openen van hun winkels op zondag. Het is maar zeer de vraag of ze dit jaar nog een akkoord kunnen bereiken. In de sector is men ervan overtuigd dat ook Colruyt zich stilaan warmloopt voor zondagsopeningen. Een insider bij Colruyt zegt dat men eerst wil zien hoe Aldi en Lidl dat aanpakken.

Bron: De Standaard